Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 2

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen umum şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, taalluk eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile alakalı ve Türk’e özgü valörında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve belli bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle makaslamaklan ve zamanla anonimleşatır bir nazım biçimidir. Yırler asıl flaşörklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Yırlerdeki flaşörklere (üçlük veya ikilik de kabil) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise umum dilinde “putrel” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra tekrar edilen ikilik (ya da elan çok) dizelerdir.

Yırnün belli bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan ya da herhangi bir umum şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü evet. Bu yüzden türkü tipinin en saydam özelliği melodisidir. Yırler hece ölçüsünün her lakırtııbıyla söylenir. Yani hece skorsı bakımından bir sınırlama gayrimümkün.

Yırlerin önemli çoğunluğu anonimdir ya da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Yırler bu şekilde umumın varlıkı olurlar ve umumın her kesimine seslenme eden artistlar tarafından albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan münteşir bir müzik türüdür. Yırler çoğu el, bir huy fenomenı ya da bir kahramanlık önsında doğar ve yayılırlar. Yırler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, ülke adlarının, hatta konuların üstelik değiştiği görüldüğü bâtınin, nerede doğduklarını saptamak bilekleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere nazaran usulsüz ve usullü türküler olarak iki ayrım yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı bâtınine yer uzun havalardır. Usullü olan türküler grubunda ise çoklukla kumar havaları ülke tuzakır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da melez sonuçsuz adı verilmektedir.

Türklerde hizmetlenen konulara nazaran de sınıflama yapan yazarlar vardır. Mevzularına nazaran türküler:

Ninniler
Çocuk türküleri
Tabiat türküleri
Aşk türküleri
Kahramanlık ve askerlik hizmeti türküleri
Resim türküleri
İş türküleri
Karşıtlıklı türküleri
Ölüm türküleri (Ağıt)
Kumar türküleri
Doğa ve efsanevi türküleri
Efe ve derebeyi türküleri
Cinayetler ve inciticiklı olaylarla alakalı türküleri
Güldürücü türküleri