Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 7

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen el şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, ilgi eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile alakalı ve Türk’e özgü fehvaında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve sınırlı bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle yazgılan ve zamanla anonimleeğlenceli bir nazım biçimidir. Koşukler ana dörtlüklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Koşuklerdeki dörtlüklere (üçlük veya ikilik bile olabilir) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise el dilinde “ilhak” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra gene edilen ikilik (evet da henüz çok) dizelerdir.

Koşuknün sınırlı bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da rastgele bir el şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü evet. Bu yüzden türkü tipinin en belirgin özelliği melodisidir. Koşukler hece ölçüsünün her kalıbıyla söylenir. Yani hece nüshası itibarıyla bir sınırlama imkânsız.

Koşuklerin oylumlu çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Koşukler bu şekilde elın dünyalıkı olurlar ve elın her kesimine seslenme fail sanatkârlar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan yaygın bir müzik türüdür. Koşukler çoğu kat, bir natür fenomenı evet da bir kahramanlık karşıtsında doğar ve yayılırlar. Koşukler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, yan adlarının, hatta mevzuların birlikte değiştiği görüldüğü derunin, nerede doğduklarını saptamak kudretleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere bakılırsa usulsüz ve usullü türküler olarak iki alt bölüm yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı derunine kayran uzun havalardır. Usullü olan türküler grubunda ise çoğunlukla külah havaları yan aldatmaır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da üzgün cazibe adı verilmektedir.

Türklerde çalışmalenen konulara bakılırsa bile sınıflama yapan yazarlar vardır. Konularına bakılırsa türküler:

Ninniler
Çocuk türküleri
Huy türküleri
Aşk türküleri
Kahramanlık ve askerlik türküleri
Resim türküleri
İş türküleri
önlıklı türküleri
Ölüm türküleri (Ağıt)
Oyun türküleri
Doğa ve hayvan türküleri
Efe ve derebeyi türküleri
Cinayetler ve dağklı olaylarla alakalı türküleri
Güldürücü türküleri