Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 9

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen el şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, taalluk eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile müteallik ve Türk’e özgü valörında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve belirli bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle tasarlan ve giderek anonimleabat bir nazım biçimidir. Koşukler anne flaşörklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Koşuklerdeki flaşörklere (üçlük yahut ikilik de olur) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise el dilinde “ilhak” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra tekrar edilen ikilik (evet da daha çok) dizelerdir.

Koşuknün belirli bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da rastgele bir el şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü evet. Bu yüzden türkü tipinin en kabartılı özelliği melodisidir. Koşukler hece ölçüsünün her lakırtııbıyla söylenir. Doğrusu hece skorsı itibarıyla bir sınırlama olmaz.

Koşuklerin heybetli çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Koşukler bu şekilde elın varlıkı olurlar ve elın her kesimine seslenme fail artistlar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan geniş bir musiki türüdür. Koşukler çoğu kere, bir huy hikâyeı evet da bir kahramanlık muhalifsında doğar ve yayılırlar. Koşukler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, taraf adlarının, hatta konuların de değiştiği görüldüğü ciğerin, nerede doğduklarını saptamak çelimleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere gereğince usulsüz ve usullü koşukler olarak dü ayrım yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı ciğerine vadi uzun havalardır. Usullü olan koşukler grubunda ise alelumum kaşkariko havaları taraf hileır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da sınık üslup adı verilmektedir.

Türklerde işlemlenen konulara gereğince de sınıflama karşılayıcı yazarlar vardır. Konularına gereğince koşukler:

Ninniler
Çocuk koşukleri
Doğa koşukleri
Aşk koşukleri
Kahramanlık ve bayrakaltı koşukleri
Seremoni koşukleri
İş koşukleri
Içinlıklı koşukleri
Ölüm koşukleri (Ağıt)
Hile koşukleri
Huy ve hayvan koşukleri
Zeybek havası ve derebeyi koşukleri
Cinayetler ve biberliklı olaylarla alakalı koşukleri
Güldürücü koşukleri