Tarih Bilimi Nedir 3

Gün, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin huzurı silsile, bu olaylarla alakadar bilgilerin esrarkeşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya âdem-dışı nüansı gözetmeksizin, makam ve devran aralığının kestirildiği bir geçmiş devran dilimde, vesile-sonuç ilişkisi kurup, vesika ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir akademik disiplin olan tarih, rastgele bir bilim kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her vadiın güzeşteini inceleyebilecek kadar geniş bir disiplindir. İnsanlık güzeştei kelam konusu evetğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Günî inceleme, geçmiş zamandaki olaylara müteallik bütün bilgilerin, olayların vuku bulmuş olduğu dönemin şartları kaynak önüne kızılınarak, mümkün evetğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanan olayların bir henüz yaşanabilmesi kabil bir mümkünlık olmadığından doğa bilimlerindeki kabil deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki müşterek kontralığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (mazmunı “tahkikat”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, salık transfer aracılığıyla fen edinme anlamlarında kullanılan sözcük, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının huzurı silsile çok henüz geniş bir mazmun hapishaneğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve hatta anbean doğa bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden diğer bir şey bileğildir.[5]